Koza nedir?
Koza, sürdürülebilirlik görevine yeni başlayan bir çalışanın ilk faturayı doğru girip ne yaptığını anlamasından, uzman onaylı ve denetlenebilir bir rapora kadar tüm zinciri tek bir rehberli akışta toplayan, her sektöre uyarlanabilir bir uygulamadır.
Hesabı motor yapar; yapay zekâ açıklar ve yönlendirir.
Hangi sorunu çözüyor
GreenSync Young Professionals Forum'da grubun ESG balık kılçığı tek bir ana probleme çıktı: işletmede sürdürülebilirlik odaklı bir sistem mimarisi yok. Veri dağınık ve güvenilmez, sahiplik ve hedef belirsiz, tedarikçi verisi gelmiyor, saha sürece katılmıyor, regülasyon ve finansman takip edilemiyor.
Neyi amaçlıyor
Forumun iki hedefini ölçülebilir hâle getirmek: verimlilik (kaynak tüketimi, hurda ve süreç kayıplarını azaltmak) ve çalışan memnuniyeti (katılım, yetkinlik, güvenlik, çalışma deneyimi). Her modül bu iki hedeften en az birine ölçülebilir katkı sağlar; hedef değerler pilot başlangıcındaki ölçümle belirlenir, önceden vaat edilmez.
Kime hizmet ediyor
Birincil kullanıcı konuya yeni başlayan "yeşil yakalı" çalışandır. Çevresinde veri sağlayıcı birimler ve tedarikçiler, uzman kontrolör ve onaylayan, yönetici/sponsor, saha operatörü, sürdürülebilirlik elçisi ve finans/karbon masası vardır. İlk pazar Türkiye'de üretim yapan işletmeler; sektör, sürümlü profil verisi olarak yüklenir.
Çalışma zinciri
Her ek modül bu zincire bağlanır; Koza genel bir ESG platformuna dönüşmez.
Forum mimarisinin kullanıcı yüzü
Grubun önerdiği altı katman (Havva Dönmez) Koza'nın iç yapısına oturur; ilk beşi şartnamede vardı, altıncısı v1.1 ile eklendi.
| Katman | İçerik | Koza'daki karşılığı |
|---|---|---|
| 1. Strateji ve sahiplik | Hedef kartı, RACI, karar kapısı | §04, §21, §22 |
| 2. Süreç mimarisi | Üretim, yatırım, satın alma, İK, bakım süreçlerinde sürdürülebilirlik kapıları | AKS |
| 3. Veri yönetişimi | Gösterge sözlüğü: tanım, sahip, birim, kalite kuralı, erişim | GÖS |
| 4. Entegrasyon | ERP, MES, sayaç/IoT, tedarikçi → kontrollü veri girişi | §11, §27 |
| 5. Ortak ESG veri katmanı | Enerji, su, emisyon, atık, üretim, İSG, çalışan, finans, tedarikçi | §18, §20 |
| 6. Karar ve aksiyon motoru | KPI sapması → görev → kök neden → düzeltici faaliyet → etki doğrulama | AKS (v1.1) |
Vazgeçilmez ilkeler
Deterministik hesap
Sayısal sonucu yalnız hesap motoru üretir. Yapay zekâ çıktısı hiçbir zaman sayı, faktör veya sınıflandırma kararı olarak kaydedilmez.
Durumlar ayrıdır
Bilinmiyor, ölçülmüş sıfır, uygulanamaz ve tahmini birbirinden farklıdır; eksik veriye asla sıfır atanmaz.
Kurum izolasyonu
Her katmanda (veritabanı, dosya, arama) kurum ayrımı. İstemciden gelen kurum kimliği yetki kanıtı değildir.
Yetki sunucuda
Arayüzde gizlemek yetkilendirme değildir. Veri giren ile onaylayan varsayılan olarak farklıdır.
Sektör = veri
Sektöre özgü gösterge, payda, soru ve öncelik sürümlü profil verisinden gelir; koda gömülmez.
Geçmiş sessizce değişmez
Onaylı sonuç, kilitli dönem ve rapor manifesti yeni sürümle düzeltilir; eskisi korunur.
Senaryo ≠ envanter
Karbon fiyatı, tahsis ve alım-satım senaryoları ayrı defterde; envanter toplamını değiştiremez.
Sahte tamamlama yok
Çalışmayan buton, uydurma grafik, kalıcı kayıt olmadan başarı mesajı, doğrulanmamış tasarruf yüzdesi yok.
Kişisel sıralama yok
Green Kaizen ve öğrenme verisi birim düzeyinde toplulaştırılır.
Modüller
Veri ve hesap
Kurum kurulumu, tüm kaynak türleri için rehberli veri girişi (Kapsam 1, 2, Kapsam 3'ün 15 kategorisi), CSV/XLSX içe aktarma, belge okuma (OCR), ürün çalışması, faktör kataloğu.
Kontrol ve rapor
Görevler, uzman incelemesi ve onay, dönem kapanışı ve kilit, sabit manifestli rapor paketi (GRI/TSRS indeksi, JSON/CSV/DOCX/yazdır).
Performans ve katılım
Gösterge sözlüğü, yoğunluk analizi, hedef kartı ve RACI, karar kapısı ve aksiyon döngüsü, Green Kaizen.
Dış ilişkiler ve uyum
Tedarikçi veri programı, regülasyon paketleri (CBAM, ulusal ETS/MRV, TSRS), senaryo defteri, gündem ve takvim.
Öğrenme ve kaynak
Sürdürülebilirlik 101, protokoller ve standartlar, sözlük, kaynaklı asistan.
Yönetim ve doğrulama
Kurum ayarları, denetim izi, proje durumu, belgeler, altın set, hata sözlüğü.
Bu önizleme
Kayıtlar yalnız bu tarayıcıda saklanır; hesap motoru tarayıcıda aynı Python koduyla çalışır; tüm faktörler kurgusal test değeridir. Üretim altyapısı (kimlik, veritabanı, dosya deposu, kuyruk) depodaki kodda ve testlerde hazırdır; adımları Üretime geçiş belgesinde. Gereklilik bazında kanıt Proje durumu sayfasında; inceleme yolu İnceleme rehberinde.